Bệnh lao là một bệnh lây nhiễm đang là mối đe doạ đối với sức khoẻ cộng đồng, đặc biệt ở các nước đang phát triển tại Châu Á và Châu Phi. Hiện nay, hàng năm trên Thế giới có khoảng 9,2 triệu người mắc lao mới và 1,7 triệu người tử vong do lao. Tại Việt Nam năm 2008: xếp thứ 12 trong 22 quốc gia có tình hình bệnh lao nặng nề nhất thế giới.

Cũng theo ước tính của TCYTTG Việt Nam có khoảng 5000 bệnh nhân lao kháng đa thuốc (MDR) và tỉ lệ lao đồng nhiễm HIV vào khoảng 5%. Tỉ lệ hiện mắc lao qua số liệu điều tra lao năm 2006-2007 cao hơn khoảng 1,6 lần so với con số ước tính trước đây. Đây là một thách thức lớn đối với Chương trình chống lao.

Để kêu gọi sự quan tâm của toàn cộng đồng xã hội vì một thế giới không còn bệnh lao, Hàng năm Tổ chức Y tế Thế giới, Liên minh toàn cầu phòng chống lao lấy ngày 24 tháng 3 hàng năm là Ngày Thế giới phòng chống Lao. Chủ đề của Ngày Thế giới Phòng chống lao năm nay của Việt Nam là Phòng chống bệnh lao bằng sức mạnh của hệ thống y tế cơ sở nhằm kêu gọi sự quan tâm đến hệ thống y tế cơ sở-hệ thống chủ yếu tiếp cận với người bệnh lao để thực hiện công tác phòng chống lao tại cộng đồng.

Hiện nay, Chương trình chống lao đang đối phó với nhiều thách thức bên cạnh các khó khăn khác như: Sự gia tăng dân số; Vấn đề người nghèo; tốc độ đô thị hoá nhanh và di dân tự do;Mất cân đối về phát triển kinh tế xã hội; Vấn đề thiếu hụt nhân lực chống lao, đặc biệt tuyến huyện; Y tế tư phát triển mạnh nhưng việc chẩn đoán và điều trị chưa thực hiện theo chuẩn của Chương trình Chống lao quốc gia.

Tuy vậy, trong năm qua, Chương trình chống lao luôn được sự quan tâm đầu tư của Đảng, Chính phủ, được sự ủng hộ, phối hợp của các Bộ, Ngành, đoàn thể, sự cố gắng nỗ lực khắc phục khó khăn của cán bộ, nhân viên chuyên ngành lao và cán bộ chống lao trực tiếp làm ở tuyến y tế cơ sở, Chương

trình chống lao đã đạt được những thành tựu sau:
- Công tác phát triển mạng lưới: hoàn thiện tổ chức chống lao tuyến Trung ương, chương trình chống lao bao phủ trên 100% số huyện, xã và 100% dân số trên toàn quốc.

- Về công tác khám phát hiện và chẩn đoán: Mở rộng mạng lưới phát hiện, đào tạo hoạt động phát hiện cho cán bộ chống lao tuyến huyện, xã; tăng cường hợp tác y tế công tư; công tác phòng chống lao trong trại giam và trung tâm 05-06.

- Củng cố và phát triển hệ thống xét nghiệm tuyến huyện và tuyến tỉnh.

- Củng cố hệ thống phân phối thuốc và trang thiết bị cho phát hiện và điều trị.

- Hoạt động điều trị: Tổ chức tốt mạng lưới điều trị bệnh lao. Tỷ lệ điều trị khỏi bệnh nhân lao phổi AFB dương tính mới được duy trì ở mức cao trong năm 2006-2007 (89.8%; 89.2%). Triển khai tốt chiến lược điều trị hóa trị ngắn ngày (DOTS) sâu rộng tới cơ sở y tế xã và thôn bản.

- Chất l­ượng xét nghiệm đem soi trực tiếp đ­ược duy trì với tỷ lệ sai, sót thấp. Hệ thống kiểm định theo phương pháp mới (LQAS) được triển khai rộng khắp trên toàn quốc.

- Hoạt động kiểm tra giám sát được duy trì tốt ở mọi tuyến với kỹ năng giám sát và quản lí của cán bộ làm công tác chống lao tại các tuyến được tăng cường. Hệ thống ghi chép, báo cáo đã được chỉnh sửa, hoàn thiện và thống nhất toàn quốc có cập nhật các thông tin của TCYTTG.

- Duy trì thư­ờng xuyên các hoạt động: Kiểm tra giám sát, ghi chép báo cáo, đào tạo huấn luyện; cung ứng-phân phối và TTGDSK

- Các hoạt động Lao/ HIV được triển khai có kết quả.

- Sau giai đoạn chuẩn bị, hoạt động lao kháng thuốc đã được tiến hành với những kết quả ban đầu, dự kiến bệnh nhân lao kháng thuốc sẽ được thu dung điều trị vào năm 2009.

- Bước đầu triển khai các hoạt động mới như lao trẻ em, chiến lược thực hành tiếp cận chăm súc sức khoẻ phổi.

- Tăng cường, mở rộng phối hợp với các đối tác CTCL. Duy trì và phát triển tốt các quan hệ hợp tác với các tổ chức quốc tế và các nư­ớc trong khu vực.

- Công tác phòng chống lao đã đ­ược chú trọng ở khu vực khó khăn và triển khai thuận lợi ở khu vực trại giam, 05-06 và triển khai các mô hình phối hợp y tế công-tư.

- Triển khai thành công điều tra tình hình mắc lao toàn quốc trên thực địa của 70 điểm điều tra.

- Thành công trong việc huy động nguồn lực tài chính cho hoạt động phòng chống lao giai đoạn 2007-2011.

Hiện nay khó khăn và thách thức của chương trình là nhằm duy trì tính bền vững của các họat động chống lao hiện nay cũng như thành tựu đã đạt được nhằm chống chế bệnh lao trong bối cảnh số ca bệnh lao trong cộng đồng còn cao, tình hình lao/HIV; lao kháng đa thuốc gia tăng, sự phát triển của hệ thống y tế tư, trirn khai thực hiện chiến lược DOTS tại khu vực khó khăn và các nhóm đối tượng đặc biệt. Bên cạnh đó, chương trình chiến lược quốc gia hiện nay đang phải đối lập với sự thiếu hụt nguồn nhân lực tại các tuyến, đặc biệt là tuyến cơ sở.

Nhằm đảm bảo duy trì kết quả họat động và nâng cao hiệu quả của chương trình chiến lược quốc gia, các vấn đề trọng tâm cần triển khai trong thời gian tới là:

- Tập trung mạnh mẽ họat động truyền thông, tán trợ xã hội hơn nữa, tìm các giải pháp và biện pháp cụ thể nhằm nâng cao hiệu quả công tác truyền thông, tán trợ xã hội

- Tăng cường sự ủng hộ nguồn nhân lực của các cấp chính quyền cho công tác chống lao.

- Tập trung họat động đào tạo nguồn nhân lực; tăng cường công tác đào tạo và phát triển nguồn nhân lực ở các tuyến, duy trì năng lực triển khai công tác chống lao, đặc biệt tuyến cơ sở. Thực hiện dự án 1816 hỗ trợ cán bộ y tế tuyến dưới.

- Nâng cao chất lượng DOTS, đặc biệt khu vực miền núi, sâu xa.

- Tăng cường phối hợp, lồng ghép CTCL với các chương trình khác như HIV…

- Đẩy nhanh tiến bộ các hoạt động lao kháng thuốc, chiến lược thực hành tiếp cận sức khỏe phổi, phối hợp y tế công-tư

Phát biểu tại buổi mít tinh, TS Nguyễn Thị Xuyên – Thứ trưởng Bộ Y tế hoan nghênh Chương trình chống lao quốc gia cùng các tổ chức hội, đoàn thể, các ngành, các cấp đã triển khai nhiều hoạt động hưởng ứng Ngày Thế giới phòng chống lao, đưa thông điệp của Tổ chức Y tế thế giới và của những người làm công tác chống lao đến với cộng đồng.

Ban biên tập Website Bộ Y tế